Planckendael opent grootste bonoboverblijf ter wereld

Zoo Planckendael heeft vrijdag Expeditie Bonobo geopend. Het gaat om het grootste bonoboverblijf ter wereld. Niet alleen gaat het welzijn van de mensapen er flink op vooruit, het verblijf is ook aantrekkelijker voor bezoekers én wetenschappers. De dierentuin investeerde vijf miljoen euro. “Planckendael is voor de bonobo’s wat Jane Goodall is voor de chimpansees.
Bezoekers vertrekken op Expeditie Bonobo aan de centrale speeltuin, die volledig wordt vernieuwd. De huidige speeltuigen zijn slechts tijdelijk, er moet nog een grote speelboot komen. Het idee is dat je aankomt in Kinshasa en van daaruit het Congolese binnenland intrekt op wetenschappelijk onderzoek.

Via een loopbrug kom je in wat een replica is van het eigen onderzoekskamp in de bomen van de Congolese jungle. De bonobo’s kunnen er als het ware op het balkon zitten. Via een opslagtent met materiaal dring je dieper en dieper het woud in om te eindigen in het Afrikaans dorp.

“Dertig jaar onderzoek in Planckendael en 25 jaar in Congo ligt aan de basis van hoe wij hier bonobo’s tot bij de bezoekers brengen. In het begin van de jaren 90 was er bij de opening van ons eerste bonoboverblijf nagenoeg niets bekend over bonobo’s. Planckendael is voor de soort wat Jane Goodall is voor chimpansees”, zegt zoölogisch directeur Linda Van Elsacker.

De bonobo’s beschikken nu over niet een, maar verschillende binnenverblijven, waarvan sommige achter de schermen. “We hebben geleerd dat het heel belangrijk is dat bonobo’s afstand kunnen nemen van soortgenoten. Het is heel natuurlijk voor de apen om zich af te zonderen in kleinere groepjes”, zegt Matthias Papies, curator zoogdieren van Planckendael.

De apen worden ook aangemoedigd om werktuigen te gebruiken. Ze kunnen met stokken in termietenheuvels of boomstronken peuteren. “We plaatsen tubekes met bijvoorbeeld yoghurt of mosterd en andere merkwaardige smaken zodat we hen geboeid weten te houden. We weten ook dat ze van een stokje een penseeltje kunnen maken om vloeibare materie op te halen”, zegt Van Elsacker.

De apen zaten anderhalf jaar achter de schermen. Zondag werden ze overgebracht naar hun nieuwe verblijf. “Doorgaans worden gevaarlijke dieren in slaap geschoten. Twaalf van de dertien dieren zijn bij ons vrijwillig een transportunit ingestapt nadat de verzorgers daar vier maanden op hadden gewerkt. Een voorbeeld voor de dierentuinwereld”, vervolgt ze. Voorlopig zijn de dieren nog bezig met het verkennen van de binnenruimten, op hun vertrouwde eiland mogen ze nog niet op.

Het nieuwe verblijf werd niet alleen gebouwd ten behoeve van de apen en hun bezoekers, maar er kwamen ook observatieruimtes voor wetenschappers. “Het nieuwe verblijf maakt onderzoek mogelijk dat we niet konden doen in het oude gebouw en onmogelijk is in de natuur”, zegt Zjef Pereboom, manager van het onderzoekscentrum.

“Wat we hier leren, is niet alleen nuttig voor hun welzijn en het kweekprogramma dat wij coördineren, maar ook om onze eigen soort, de mens, beter te leren kennen. Bonobo’s zijn de nauwste, nog levende verwanten van onze gemeenschappelijke voorouders”, besluit Papies.

Bonobo’s komen enkel voor ten zuiden van de Congostroom. Er leven nog maar tussen 15.000 en 50.000 dieren. Jacht en stroperij, het verlies van leefgebied en het uitbreken van ziektes vormen een ernstige bedreiging.