Zelfs in Bulgarije kennen ze Natalia: Telefacts legt Oost-Europese netwerk achter valse berichten bloot

Nee, An Lemmens of Natalia zijn niet ontslagen bij ‘The Voice’ omdat ze een eigen lijn van schoonheidsproducten hebben. Toch wordt Facebook overspoeld met dergelijke reclame. ‘Telefacts’ ontdekte een wirwar van Oost-Europese postbusbedrijven achter de fake advertenties. “Het zou slecht met ons aflopen als we vragen bleven stellen, dreigden ze.”

Al maanden moeten tv-gezichten zoals An Lemmens, Natalia Druyts en Evi Hanssen ongeruste fans en zelfs familieleden uitleggen wat er van die verhalen en advertenties aan is. “Die oplichters slaan geld uit de mensen hun zakken door onze bekendheid te misbruiken”, getuigen de dames vanavond in ‘Telefacts’. “Ik lig hier echt wakker van”, zegt An Lemmens.

Journalisten Kenneth Dée en Rik Van Humbeeck legden het kluwen aan schimmige bedrijven achter de valse advertenties bloot. Dée trok achtereenvolgens naar Nederland, Slovakije en Bulgarije. “In Slovakije vonden we een wirwar van postbusbedrijven”, zegt hij. Na lang aandringen kon hij in Bulgarije met een jonge vrouw spreken die volgens het Bulgaarse handelsregister een belangrijke rol bekleedt in enkele van de schimmige bedrijven. “Ze deed zich veel naïever voor dan ze was en had duidelijk iets te verbergen.” Niet veel later kreeg hij een mail van een vennoot van de vrouw, die hem liet verstaan dat het “slecht met hem zou aflopen wanneer hij vragen bleef stellen”.

Klassieke trukendoos
De advertenties - geschreven door copywriters of mensen die iets verdienen aan de verkoop van de producten - zien er levensecht uit, waardoor mensen soms ingaan op de aanbiedingen. “Een gratis testpakket met schoonheidsproducten van An Lemmens? Waarom niet?”, getuigt een slachtoffer. In enkele weken tijd was ze 300 euro armer. Het afgelopen jaar kreeg de Economische Inspectie 148 meldingen van dit soort oplichting.

Professor fiscaal recht Michel Maus is niet verbaasd dat landen als Bulgarije en Slovakije opduiken in het dossier. “In die Oost-Europese landen zijn de overheden nogal inschikkelijk wat postbusbedrijven betreft. De oplichters gebruiken de klassieke trukendoos: een kluwen van bedrijven in verschillende landen, waardoor ze moeilijk op te sporen en te vervolgen zijn.”

De politie en de Economische Inspectie onderzoeken de fraude, maar hebben er een hele kluif aan. “Het is vooral belangrijk dat mensen een klacht blijven indienen, ook al verloren ze maar enkele euro’s”, aldus de politie. “Zo kunnen we het zo goed mogelijk in kaart brengen en een internationaal onderzoek voeren.”

Altijd zeggen
Bij Facebook klinkt het dat ze er alles aan doen om de advertenties te weren én dat ze strijden tegen “oplichters die hun tactiek constant aanpassen om de controlesystemen te ontwijken”. Facebook werkt met programma’s die advertenties screenen. Die programma’s leren onder meer van wat gebruikers rapporteren als vals of misleidend. Kenneth Dée en zijn collega’s van Telefacts hopen mensen te waarschuwen. “Rapporteer die advertenties, zodat de systemen van Facebook ze sneller herkennen. En ga vooral niet in op de aanbiedingen.”

De reportage is vanavond te zien in ‘Telefacts’ op VTM om 22.55 uur.