Proces tegen drugbaron El Chapo van start

In New York gaat vandaag het proces van start tegen de beruchte 61-jarige drugbaron Joaquin 'El Chapo' Guzman. De Mexicaanse kartelleider riskeert een levenslange celstraf. De rechtszaak in Brooklyn kan dus het definitieve einde inluiden van de criminele activiteiten van El Chapo, wiens opvallende leven het onderwerp vormt van een Netflix-reeks.

De berechting van Guzman wordt als een uiterst belangrijke "trofee" gezien in de Amerikaanse "war on drugs". De wereldwijde bekendheid van El Chapo is immers vergelijkbaar met die van de mythische Colombiaanse drugbaron Pablo Escobar, die in 1993 werd doodgeschoten.

Criminele organisatie
De gewezen leider van het machtige Sinaloa-drugskartel zou miljarden dollars verdiend hebben met het smokkelen van drugs en met andere criminele activiteiten. In de staat Sinaloa, aan de Mexicaanse westkust, kweekte het kartel marihuana en papaver, voor de productie van heroïne. Via het kartel werden ook tienduizenden kilo's cocaïne vanuit Colombia naar de VS gesmokkeld. Volgens het Amerikaanse antidrugsagentschap was het kartel lange tijd de belangrijkste leverancier van illegale drugs in de VS. De criminele organisatie zou daarnaast nog betrokken zijn bij moorden op en ontvoeringen van tientallen mensen.

Een tiental Amerikaanse procureurs had dan ook een zaak tegen Guzman lopen. Zo werd hij ook aangeklaagd in Chicago, Miami, San Diego en verschillende andere federale districten in de VS. De rechtszaak vindt uiteindelijk in New York plaats, waar de aanklagers al vele decennia ervaring hebben met de strijd tegen de georganiseerde misdaad.

Twee keer ontsnapt
Guzman werd in 1993 al eens opgepakt in Guatemala en tot twintig jaar cel veroordeeld. Maar al na acht jaar wist hij uit de Mexicaanse gevangenis te ontsnappen door enkele bewakers om te kopen en zich te verbergen tussen de vuile was. De drugbaron werd in 2014 opnieuw gevat, maar in juli 2015 wist hij de Mexicaanse gevangenisautoriteiten alweer te verschalken. Hij ontsnapte uit de zwaar beveiligd gevangenis van Altiplano via een zowat anderhalve kilometer lange tunnel. 

Uiteindelijk werd hij januari 2016 alweer opgepakt. Guzman wilde namelijk net iets te graag meewerken aan een verfilming van zijn leven. Daarvoor had hij contact genomen met acteurs en producenten, waardoor de speurders hem konden lokaliseren. Hij gaf tijdens zijn ontsnapping zelfs een interview aan de Amerikaanse acteur Sean Penn, dat in het magazine Rolling Stone verscheen. 

Begin 2017 werd Guzman uitgeleverd aan de VS, waar hij zich nu moet verantwoorden voor onder meer moord, drugshandel, georganiseerde misdaad en het witwassen van geld. Intussen zit hij dus al bijna twee jaar opgesloten in Metropolitan Correctional Center, in het zuiden van Manhattan, een gevangenis die soms omschreven wordt als erger dan Guantanamo. Hij verblijft er in een cel van zowat vijftien vierkante meter zonder vensters. Op weekdagen mag hij zijn cel enkel verlaten om een uurtje te sporten in de fitnessruimte.

Anonieme jury
De rechtszaak gaat maandag van start met de samenstelling van de twaalfkoppige jury. Die jury zal tijdens de loop van het proces overigens volledig worden afgeschermd, uit angst voor represailles van het drugskartel. Een week later, op 12 november, wordt het inhoudelijke werk aangevat, met de openingspleidooien. Aangenomen wordt dat het proces drie tot vier maanden zal duren.

Als Guzman door rechter Brian Cogan schuldig wordt bevonden, riskeert hij een levenslange celstraf. De doodstraf kan niet worden uitgesproken, omdat Mexico hem enkel onder die voorwaarde aan de VS wilde uitleveren.

De aanklagers hebben zestien getuigen klaarstaan. Een van hen is Damaso Lopez, die vanwege zijn rechtenstudies de bijnaam "El Licenciado" (de academicus) heeft gekregen. Lopez werd gezien als een vertrouweling en mogelijke opvolger van El Chapo, maar na zijn uitlevering aan de VS in 2017 stemde hij ermee in samen te werken met onderzoekers.

De bewijslast tegen de drugbaas lijkt overweldigend te zijn: zijn dossier is ongeveer 300.000 pagina's dik. Guzman kan wel rekenen op diensten van een topadvocaat. Naast Eduardo Balarezo en William Purpura werd ook Jeffrey Lichtman aangeworven, die eerder al met succes de zoon van maffiabaas John Gotti verdedigde.